CARING COMMUNITY > ศิลปวัฒนธรรม > โขนหน้าจอ คืออะไร

donald

donald

กระทู้ : โขนหน้าจอ คืออะไร
« เขียนเมื่อ:  6 มี.ค. 2554  17:04 น. »
แจ้งลบ

 

โขนหน้าจอ ก็คือ โขนที่เล่นตรงหน้าจอ ซึ่งเดิมเขาขึงไว้สำหรับเล่นหนัง(ใหญ่) เมื่อพูดถึงจอหนัง มีเรื่องซึ่งเคยทราบมาว่าลักษณะจอหนังแต่เดิม เขาใช้ผ้าขาวบางโปร่งชนิดหยาบเอามาเพลาะติดกันเข้าเป็น 4 เหลี่ยมเป็นแผ่นกลาง ส่วนตอนนอกออกมาใช้ผ้าดิบขาวเนื้อหนาเย็บติดรอบผ้าขาวผืนบาง และที่ตอนริมของผ้าดิบขาวแผ่นหนาใช้ผ้าแดงกับผ้าสีน้ำเงินเพลาะติดกันเป็นวงรอบนอก แล้วเอาเชือกตัดเป็นตอน ๆ ตามด้านยาว 2 ด้าน สมมติเรียกว่า “หนวดพราหมณ์” สำหรับใช้ผูกยึดคร่าวบน คร่าวล่าง ขนาดของจอหนังตามธรรมดา ด้านยาว 7 วา 2 ศอก มีเศษ แต่ยาวถึง 9 วา และ 11 วา ก็มี ถ้าผืนจอยาว 7 วา 2 ศอก ใช้เสาขึงจอยาว 3 วา ถ้าจอยาวมากกว่านั้น ก็ใช้เสายาวออกไปตามส่วน เสาจอนี้ใช้ 4 ต้น เจาะที่ปลายเสาต่ำลงมาประมาณ 1 ศอก ติดลูกรอกสำหรับใช้ชักรอกขึงผืนจอ และที่ปลายเสา 4 ต้นนั้น ปักกำมัดหางนกยูง ยอดกำหางนกยูงก็ปักธงแดงบ้าง หรือธงช้างบ้าง และนิยมติดระบายหน้าจอตกแต่งประดับประดากันตามแต่จะเห็นงาม ต่อมาภายหลังเมื่อใช้จอนี้เป็นที่แสดงโขนแล้ว ก็นิยมทำเป็น “จอแขวะ ” คือเจาะที่ผ้าดิบทั้งสองข้างจอ ทำเป็นประตูเข้าออก แล้วทำเป็นรูปซุ้มประตู เช่น ประตูเมืองทั้งสองประตู ด้านหนึ่งของจอเขียนเป็นรูปปราสาทราชวัง สมมติเป็นกรุงลงกา อีกด้านหนึ่งของจอเขียนเป็นค่ายพลับพลาของพระราม แล้วตอนเบื้องบนเขียนรูปนางเมขลาล่อแก้วด้านหนึ่ง รามสูรขว้างขวานด้านหนึ่ง เหนือขึ้นไปเขียนรูปดวงพระอาทิตย์ พระจันทร์อยู่ด้านละดวง ต่อมาได้ทำยกพื้นหน้าจอขึ้น ลาดกระดานปูเสื่อ มีรั้วลูกกรงล้อมรอบเป็นเขตกั้นคนดู มิให้ขึ้นไปกีดเกะกะคนเล่น เวลาตอนบ่ายมักนิยมเล่น “หนังจับระบำหน้าจอ ” ครั้นภายหลังมีผู้คิดเอาคนแต่งตัวเป็นละคอนไปเล่นจับระบำไปจนค่ำจึงเริ่มเล่นหนัง ต่อมามีผู้ปล่อยตัวโขนออกเล่นแทนตัวหนังบ้าง เรียกกันว่า “ หนังติดตัวโขน ” ครั้นภายหลังก็เลยปล่อยตัวโขนเล่นไปแต่เย็นจนเลิกในกลางคืน ส่วนจอนั้นก็ตั้งไว้พอเป็นพิธีเท่านั้น



หน้า :

donald

donald

Re: โขนหน้าจอ คืออะไร
« ตอบ #1 เมื่อ:  6 มี.ค. 2554  17:05 น.»
แจ้งลบ

 

จะเป็นเพราะสะดวกดีหรืออย่างไรไม่ทราบ เมื่อความนิยมในเรื่องหนังใหญ่หมดไป เวลาเล่นโขนกลางแจ้งในกาลภายหลังนี้ก็เลยสร้างโรงสำหรับเล่นโขนเป็นแบบจอเล่นหนังใหญ่ไป ตกมาในสมัยหลังนี้เป็นอันว่าโขนได้แย่งเอาคำพากย์ คำเจรจา หน้าพาทย์ ดนตรี ตลอดจน จอของหนัง ไปหมดเลย เรียกโขนที่เล่นหน้าจอหนังอย่างนี้ว่า “โขนหน้าจอ ” เช่น โขนของกรมศิลปากรที่ทางราชการสั่งให้จัดไปเล่นในงานฉลองวันสหประชาชาติ ณ สนามเสือป่า เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2491 และให้เล่นในงานฟื้นฟูประเพณีฉลองวันตรุษสงกรานต์ ณ ท้องสนามหลวง เมื่อวันที่ 13 , 14 และ 15 เมษายน พ.ศ. 2492 เป็นต้น ตลอดจนในงานอื่นๆ

สำหรับวงดนตรีที่ใช้ในการแสดงโขนหน้าจอนั้นจะใช้วงปี่พาทย์เครื่องห้า เครื่องคู่ หรือเครื่องใหญ่ สุดแท้แต่ฐานะของงาน วงดนตรีจะตั้งอยู่บนเวทียกพื้นต่ำกว่าเวทีโขนทางด้านหลังจอโขน ส่วนผู้แสดงโขนหน้าจอจะแต่งกายยืนเครื่อง พระ นาง ยักษ์ และลิง ลักษณะท่ารำ มีทั้งการเต้นของฝ่ายยักษ์ ฝ่ายลิงและการร่ายรำ ตามแบบละครใน ของฝ่ายพระและฝ่ายนาง ความยาวของการแสดงโขนหน้าจอสามารถใช้เวลาแสดงได้ตั้งแต่  ครึ่งชั่วโมงไปจนถึง 4 ชั่วโมง



donald

donald

Re: โขนหน้าจอ คืออะไร
« ตอบ #2 เมื่อ:  6 มี.ค. 2554  17:07 น.»
แจ้งลบ

แผนผังลักษณะเวทีและตำแหน่งตัวละครในการแสดงโขนหน้าจอ



bubblegum

bubblegum

Re: โขนหน้าจอ คืออะไร
« ตอบ #3 เมื่อ:  6 มี.ค. 2554  19:16 น.»
แจ้งลบ

ฟ้อนท์ใหญ่อ่านยากนิดนึงค่ะ



kate lin

kate lin

Re: โขนหน้าจอ คืออะไร
« ตอบ #4 เมื่อ:  8 มี.ค. 2554  23:40 น.»
แจ้งลบ

ขอบคุณค่ะที่ให้ข้อมูลดีๆ



Tookta JaoKa

Tookta JaoKa

Re: โขนหน้าจอ คืออะไร
« ตอบ #5 เมื่อ:  9 มี.ค. 2554  08:38 น.»
แจ้งลบ

สุโค่ย



kate lin

kate lin

Re: โขนหน้าจอ คืออะไร
« ตอบ #6 เมื่อ:  10 มี.ค. 2554  22:31 น.»
แจ้งลบ

ข้อมูลเอาไปทำรายงานได้เรยค่า



jet13

jet13

Re: โขนหน้าจอ คืออะไร
« ตอบ #7 เมื่อ:  16 มี.ค. 2554  01:50 น.»
แจ้งลบ

Kiss



raisin

raisin

Re: โขนหน้าจอ คืออะไร
« ตอบ #8 เมื่อ:  16 มี.ค. 2554  14:23 น.»
แจ้งลบ

โอ้ววววววว



TorTiwa Ngata

TorTiwa Ngata

Re: โขนหน้าจอ คืออะไร
« ตอบ #9 เมื่อ:  19 มี.ค. 2554  17:06 น.»
แจ้งลบ

ok



jirath

jirath

Re: โขนหน้าจอ คืออะไร
« ตอบ #10 เมื่อ:  26 มี.ค. 2554  10:38 น.»
แจ้งลบ

*-*